Trước bán kết Cúp VTV 2015: Mừng và Lo...!

HLV trưởng Thái Thanh Tùng đang rất "mát tay" với ĐTVN nữ

Sau một ngày nghỉ để các đội có dịp tham quan các danh thắng và di lích văn hóa – lịch sử tại TP Bạc Liêu theo lời mời của BTC giải, vòng bán kết và trận tranh hạng 5 chung cuộc giữa Philippines và Sinh viên Nam Kinh (TQ) vào chiều ngày 31/7 có một sức hút mãnh liệt đối với người xem khi khoảng 2500 vé đã được bán sạch từ mấy ngày trước – đúng vào thời điểm mà đội chủ nhà tuyển VN đã có những trận thắng đầy tính thuyết phục và đẹp mắt trước hai ứng viên “nặng đô” bậc nhất của giải – Liêu Ninh (TQ) 3 – 2 và tuyển CHDCND Triều Tiên 3 – 1 để hoàn thành trọn vẹn cú ăn 5, xứng đáng đứng đầu vòng đấu bảng.

Tuy nhiên, đối với tuyển VN, đây mới chỉ là những thành quả giúp đội đạt chỉ tiêu ban đầu là lọt vào bán kết trong quá trình trẻ hóa mạnh mẽ về mặt lực lượng mà theo HLV trưởng Thái Thanh Tùng, thì “Đó là một kết quả ngoài tiên liệu” của toàn thể Ban Huấn luyện ở tâm thế “Trong cái rủi lại có cái may!”.

Giờ đây, do lãnh đạo LĐBCVN luôn kịp thời động viên toàn đội thi đấu hết mình để tiếp tục cống hiến cho người xem cả nước những trận đấu hay đẹp về chuyên môn và phong cách mà không hề áp đạt chỉ tiêu cao ngất đối với đoàn quân trẻ của Bóng chuyền nữ VN, nên ông Tùng cũng khẳng định các học trò của mình không hề bị sức ép về mặt thành tích và sẽ cố gắng tối đa để thi đấu hoàn toàn thoải mái ở hai trận đấu sau cùng vào ngày 31/7 (gặp U 23 Thái Lan, vòng bảng thắng 3 – 1) và ngày 1/8 (tranh xếp hạng chung cuộc).

Tuy vậy, bên cạnh thành tích chưa nếm mùi thất bại qua 5 trận ở  vòng đấu bảng, HLV Thái Thanh Tùng vẫn cho rằng ngay cả chính ông cũng chẳng dám đoan chắc rằng mọi thuận lợi, suôn sẻ đang chờ ở phía trước như nhiều người hâm mộ đang nghĩ đến, bởi tuyển VN vẫn phơi bày không ít vấn đề mừng, lo lẫn lộn.

Mừng thì cũng thật mừng….

Đúng là việc thực hiện chủ trương trẻ hóa đội tuyển quốc gia nữ từ LĐBCVN bước đầu đã tạo nên luồng sinh khí mới giúp các tài năng trẻ có sự tự tin hơn khi được khoác áo đội tuyển để bước ra các sân chơi lớn hơn các giải ở đấu trường quốc nội. Và những kết quả tích cực mang lại kể từ đầu năm 2015, như hạng 5 giải Vô địch nữ châu Á 2015, hạng Nhì SEA Games 28-2015 và vòng bảng VTV Cúp 2015 v.v, là một minh chứng. 

Ở đây, điều cần phải nhìn nhận một cách tỉnh táo rằng, dù nếu không “trẻ hóa” thì tuyển VN vẫn có thể làm được điều đó bằng sự góp sức của những “lão tướng” như Phạm Thị Kim Huệ, Nguyễn Thị Xuân, Hà Thị Hoa (NHTMCP Công thương VN), Phạm Thị Yến (Thông tin Liên Việt Postbank) v.v nhưng nay với hai trụ cột còn lại là đội trưởng Nguyễn Thị Ngọc Hoa (9, 28 tuổi) và Đỗ Thị Minh (8, 27 tuổi) thì ngoài tay chuyền hai Nguyễn Linh Chi (10, 25 tuổi) và phụ công Đinh Thị Trà Giang (6, 23 tuổi), các cầu thủ trong nhóm phía sau có độ tuổi còn rất trẻ, như Trần Thị Thanh Thúy (3, 18 tuổi), Lê Thị Hồng (5, 19 tuổi), Lê Thanh Thúy (17, 20 tuổi) và ba cô gái cùng độ tuổi 21, là Hà Ngọc Diễm (7), Bùi Thị Ngà (16), Nguyễn Thị Hồng Đào (11), tất cả đều đã thể hiện họ là những “hạt giống” quý, hứa hẹn sẽ ngày một rực sáng trong tương lai gần của bóng chuyền nữ VN.

Thế nhưng, trong những điều thu hoạch được của đội tuyển trong quá trình trẻ hóa thời gian gần đây, cũng cần phải kể đến vai trò của các bậc “đàn chị”. Nhìn tuyển VN thi đấu – đặc biệt là ở những thời điểm khó khăn, mới thấy được vai trò thủ lĩnh, luôn biết động viên các đồng đội trẻ như để truyền sự tự tin cho họ và nhận phần lỗi trước hết thuộc về mình - dù đôi lúc không hẳn, của Ngọc Hoa, hay những nỗ lực tột độ, hy sinh bằng sự vất vả thầm lặng, biết gánh vác trọng trách để làm tấm gương cho các đàn em của một Đỗ Thị Minh v.v, mới thấy được tính kỷ luật được giữ vững bên cạnh tình đoàn kết, sát cánh bên nhau của hai thế hệ cầu thủ được tập hợp từ nhiều CLB ở các vùng miền khác nhau mà không hẳn ở đội nào cũng dễ dàng tạo dựng được. Đó có lẽ là điều đáng quý nhất, tạo nên một thứ tình cảm thương yêu nhau giữa những người cùng chung “chiến hào”, là động lực hình thành nên sức mạnh và sự thống nhất cao để mỗi khi giành thắng lợi thì biết chung vui và lúc khó khăn cũng cùng nhau chia sẻ, cảm thông của các cô gái trong màu áo tuyển nữ VN hiện nay.

Kế tiếp, không kể trường hợp tay đập trẻ tuổi đến từ CLB VTV Bình Điền Long An - Trần Thị Thanh Thúy đã tạo nên một chổ đứng khá vững chắc trong đội hình chính khi mũi chủ công – đối chuyền Âu Hồng Nhung (Thông tin Liên Việt Postbank) vắng mặt một cách đáng tiếc trước thềm SEA Games 28-2015 thì trong số còn lại, tuy bắt nhịp chậm vì chưa có sự tự tin kịp thời sau khi hai chủ công Đỗ Thị Minh và Hà Ngọc Diễm chẳng may bị ốm, nhưng những lúc được tung vào sân, hai gương mặt trẻ là Lê Thị Hồng (Hải Dương) và Lê Thanh Thúy (NHTMCP Công thương VN) chơi ngày một tròn vai, góp công lớn trong các chiến thắng của tuyển VN trước Liêu Ninh và CHDCND Triều Tiên.

Điểm nhấn đáng chú ý còn ở chổ, nếu như ở CLB của mình, Lê Thanh Thúy được biết đến như một phụ công trẻ xuất sắc thì khi lên đội tuyển, do vắng Âu Hồng Nhung nên chị chính là sự lựa chọn số 1 cho vị trí dự bị đối chuyền của một đồng đội trẻ khác – Trần Thị Thanh Thúy. Điều thú vị còn ở chổ, khi được HLV Thái Thanh Tùng bố trí để trám chổ của Đỗ Thị Minh ở cuối trận gặp Liêu Ninh và ngay từ đầu trong trận gặp CHDCND Triều Tiên, Lê Thanh Thúy đã gây lúng túng cho đối sách của BHL đối phương và là một trong những nhân tố mang lại chiến thắng của tuyển VN.

Rõ ràng, từ đây giới chuyên môn phát hiện ra rằng, khi trở về CLB cũ của mình, Lê Thanh Thúy (cao 1,80m) không còn chơi với tư cách “đóng thế vai” ở đội tuyển bởi nơi đây đã có đủ thành phần 2 chủ công Nguyễn Thị Xuân, cô gái Việt gốc Nga - Vũ Mai Ka và mũi đối chuyền Hoàng Minh Tâm. Do vậy, chị sẽ tiếp tục đảm nhiệm vai trò phụ công cùng các đàn chị Phạm Thị Kim Huệ hay Nguyễn Thị Thu Hòa. Nhưng biết đâu với những gì Lê Thanh Thúy đã thể hiện ở đội tuyển, HLV Lê Văn Dũng (NHTMCP Công thương VN) sẽ ra công để xây dựng chị thành một mũi tấn công đa năng – vừa có thể tấn công biên, trung bình, nhanh – lao hoặc một chân ở phía sau chuyền hai và kể cả từ hàng sau, tương tự như các cầu thủ tài hoa – đàn chị Nguyễn Thị Ngọc Hoa (phụ công xuất sắc nhưng hoàn toàn có thừa khả năng để đánh những quả ở biên, trung bình hay từ hàng sau với độ chuẩn xác cao - NV) hay Jing Jong Sim (3, CHDCND Triều Tiên, cao 1,82m) của nữ, Cao Bảo Quốc (Bưu điện Trà Vinh trước đây), Nguyễn Hữu Hà (cựu cầu thủ Đức Long Gia Lai), Lê Quang Khánh (Long An) v.v của nam?  

Và không ít việc đáng lo!

Trước hết, điều trước tiên cần đề cập là việc đỡ chuyền một và phòng thủ hàng sau của tuyển VN là một trong những “tử huyệt” dễ bị đối phương khai thác nhất. Đây cũng là điều đau đầu đối với hầu hết các HLV khi được mời lên nhận vai là “Vị thuyền trưởng” đội tuyển quốc gia. Thế nhưng để giải quyết bài toán này hầu như là nhiệm vụ bất khả thi trong thời gian ngắn của họ bởi những “lỗi hệ thống” ấy đã dần được hình thành từ thuở ban đầu khi đào tạo VĐV năng khiếu ở các “lò” thuộc những địa phương, ngành và cả khi lên đến tầm CLB cũng không được quan tâm thật sự để chăm chút chỉnh sửa.

Có thể thấy, khái niệm hầu như ai trong giới chuyên môn cũng nắm rõ: phát bóng là quả tấn công đầu tiên. Và với bóng chuyền hiện đại, người ta đã ý thức được rằng đó còn chính là thứ vũ khí cực kỳ lợi hại và có tầm đặc biệt quan trọng để tạo ra sự cách biệt về điểm số trong một ván đấu hay thế trận giữa hai phía.

Đối với tuyển nữ VN không chỉ ở giải này, nhờ cú phát bóng lợi hại của nhiều tuyển thủ như Nguyễn Thị Ngọc Hoa, Nguyễn Linh Chi, Hà Ngọc Diễm, Bùi Thị Ngà v.v, lắm hàng thủ của đối phương phải lao đao. Thế nhưng, hoàn cảnh cũng tương tự mỗi khi tuyển VN gặp phải các đội bóng có những “hỏa lực” hiểm và mạnh từ khâu phát bóng tương tự.

Rõ ràng, giữa 3 đội “Bà chị” thuộc nhóm “chiếu trên” ở VTV Cúp 2015, CHDCND Triều Tiên đã không thể chịu nổi áp lực từ những quả phát bóng đầy uy lực, đi với đường bay rất hiểm hóc, khó chịu, ghim ngang tầm ngực đối phương của các cô gái cao to đến từ Liêu Ninh (TQ). Đến độ sau lúc nhập cuộc cùng chơi đôi công nhưng sớm tỏ ra lép vế nên ngay ở ván đầu tiên, HLV trưởng người Serbia – ông Moro Branislav (CHDCND Triều Tiên) buộc phải lần lượt cho 3 chủ lực, gồm Jong Jing Sim (3, thời điểm 8/12), chủ công Kim Jong Mi (2, thời điểm 11/15) và tay chuyền hai kỳ cựu – đội trưởng Min Ok Ju (6, thời điểm 12/19) ra ngồi ngoài để có cơ hội tỉnh thần. Và tuy có nhiều cố gắng để cải thiện nhưng bất thành, đội bóng Bắc Hàn cũng đành chịu thất bại với tỷ số 0 – 3 (22/25, 23/25, 19/25) trước Liêu Ninh. 

Thế nhưng, tương tự như các đội có điểm mạnh về tấn công, về chắn bóng, về phát bóng, Liêu Ninh hay CHDCND Triều Tiên cũng tiềm ẩn không ít điểm yếu cũng chính từ những lợi thế ấy. Điều quan trọng trong các chiến thắng của tuyển nữ VN trước hai đại kình địch này ở vòng đấu bảng là ngoài sự cổ vũ cực kỳ có ý nghĩa từ hàng ngàn khán giả trên khắp các khán đài của Nhà Thi đấu đa năng tỉnh Bạc Liêu như tiếp thêm sức mạnh to lớn, thì chính những quả phát bóng có ý đồ và chọn lọc “địa chỉ” một cách kỹ càng của một số hảo thủ VN đã khiến sự chậm chạp, vụng về của nhiều cầu thủ cao to ở bên kia lưới như Li Yuwei (18), Zhang Xiaocheng (12), Wang Meiyi (1) của Liêu Ninh hay Ju Un Hyang (5), Kim Un Jong (1), Ri Sun Jong (14) của CHDCND Triều Tiên...thường lâm vào thế loạng choạng. Và khi bóng từ khâu chuyền một của đối phương bị đẩy bật ra xa, góp phần khắc chế áp lực tấn công biến hóa ở khu vực giữa lưới để tập trung chắn bóng ở biên hoặc từ hàng sau lại trở thành một nhiệm vụ tương đối dễ dàng và đạt nhiều hiệu quả hơn đối với các tuyển thủ VN.

Tuy nhiên, điều đáng khen là dù vẫn bộc lộ những điểm yếu tương tự như đối thủ nhưng tuyển VN đã cố gắng tối đa để có “điểm dừng” ở làn ranh cho phép và từ đó làm nên chiến thắng. Thế nhưng, điểm đáng lo của ông Thái Thanh Tùng ở hai trận đấu quan trọng kế tiếp là ngoài việc không có trong tay thành phần mạnh nhất có thể - Đỗ Thị Minh và Hà Ngọc Diễm chưa bình phục hoàn toàn, thì vị trí của libero Phạm Thị Liên và cầu thủ đảm trách việc hỗ trợ hàng thủ là Nguyễn Thị Kim Liên đều có khả năng phòng thủ, chọn vị trí khá tốt nhưng kỹ năng đỡ chuyền một lại kém….như nhau. Theo băn khoăn, góp ý của giới chuyên môn là tại sao khi bổ sung thêm Nguyễn Thị Kim Liên lại không xếp chị làm libero chính thức và hoán chổ cho Phạm Thị Liên, ông Tùng cho biết đã thử nghiệm song hoàn toàn thất bại trong các trận đấu tập với đội CHDCND Triều Tiên khi đội còn tập trung tại Trung tâm HLTTQGTPHCM, nên ông đành giữ nguyên do chẳng có sự chọn lựa nào khác.

Với vấn đề này, nhiều người cho rằng để khắc phục đối với tuyển VN không phải là vấn đề khó khăn. Bởi, ngoài việc nếu may mắn có được một libero toàn năng là chuyện khác, thì việc tìm thêm một VĐVVN có khả năng đỡ chuyền một tốt không phải ngoài tầm với. Thử nhìn sang tuyển CHDCND Triều Tiên, việc sử dụng 2 libero của họ không phải để….vui mắt và đỡ tốn sức: cả Jong Song Hui (13) và Ro Un Yong (8) luân phiên thay nhau vào sân với nhiệm vụ rõ ràng của từng người – ai giỏi phòng thủ sẽ vào sân khi đội nhà phát bóng và nhường lại vị trí cho người đồng nhiệm giỏi đỡ chuyền một khi đối phương nắm quyền phát bóng.

Thế đấy, từ những kết quả đem lại niềm vui lớn lao cho khán giả cả nước trong những ngày qua của tuyển VN tại vòng bảng tại VTV Cúp 2015, có những vấn đề cần được nhìn nhận một cách thấu đáo hơn nhằm giúp các phía tự hoàn thiện để từ đó tạo nên những bước tiến vững chắc cho tập thể trẻ, đầy tài năng và nhiệt huyết của Bóng chuyền nữ VN hiện nay.

PHÚC VĨNH