ĐTVN nam: Thua là đúng nhưng cần mổ xẻ...

Đó là chia sẻ của Người quan sát (NQS) với BCSG sau thời gian ông bận bịu công việc tấp nập của bản thân.

Ông đánh giá thực lực tuyển nam VN ở kỳ SEA Games này như thế nào?

NQS: Theo tôi thì đội hình dự SEA Games lần này có nhiều sự thay đổi theo xu hướng trẻ hóa. Tôi nghĩ đây là chủ trương đúng đắn của LĐBCVN. Tuy nhiên, thật lòng mà nói thì cũng có một chút tiếc nuối cho sự vắng mặt của các tay đập kỳ cựu như Ngô Văn Kiều (Sanest Khánh Hòa), Hoàng Văn Phương hay phụ công cao kều Phạm Thái Hưng (Thể Công Binh đoàn 15). Thế nhưng, rõ ràng là các tay đập trẻ đang có phong độ cao tại giải quốc nội như Từ Thanh Thuận (XSKT Vĩnh Long), Nguyễn Văn Dữ (XSKT Vĩnh Long), Đặng Long Kiếm (QĐ4 Becamex), Nguyễn Vũ Hoàng (Thể Công Binh đoàn15), Nguyễn Công Chiến (Biên phòng) v.v kết hợp với các VĐV chủ lực có nhiều kinh nghiệm thi đấu quốc tế như Nguyễn Hữu Hà (cựu cầu thủ Đức Long Gia Lai), Nguyễn Hoàng Thương (Maseco TPHCM), Lê Quang Khánh (Long An), Giang Văn Đức, Nguyễn Xuân Thành (Tràng An Ninh Bình), Vũ Hồng Quân (Biên phòng), đã tạo cảm giác đội tuyển bóng chuyền nam VN sẽ có nhiều hy vọng làm cuộc lật đỗ ở lần SEA Games này trong thời điểm các đội nam Indonesia, Myanmar v.v đã không còn mạnh như mấy năm trước và không có nhiều động cơ tranh chấp ngôi vô địch.

Thế còn đối với đội ĐKVĐ – tuyển Thái Lan, thưa ông? 

NQS: Tuyển Thái Lan thì gần như không có thay đổi nhiều so với SEA Games 27-2013 (tại Myanmar). Tay đập hay nhất khu vực nhiều năm nay của họ là T. Wanchai đã được thay bằng lão tướng Kittikun Sriutthawong (9, đội trưởng). Ngoài chủ công số 1 Đông Nam Á hiện nay Jirayu Raksakaew (1) đang thi đấu cho Le Lausanne Universi Club (Thụy Sĩ) đang ở đỉnh cao phong độ và chuyền 2 Saranchit Charoensuk (17) rất “tinh quái”, đa số tuyển thủ Thái Lan trong đội hình là đều thuộc CLB Chonburi E-tech Air Force (5 người) nên các VĐV rất hiểu nhau trong phối hợp chiến thuật.

Tương quan lực lượng đã khá rõ, nhất là trong đội tuyển Thái Lan có nhiều cầu thủ từng thi đấu tại giải VĐQGVN, như Kitsada Somkane (14, Thép Việt TPHCM), Jirayu Raksakaew (1, Tràng An Ninh Bình, rồi Sanest Khánh Hòa ở Cúp Đạm Phú Mỹ 2013 tại Đắc Nông) hay Kittikun Sriutthawong (9, Quân khu 9 và Sanest Khánh Hòa) v.v, thế thì theo ông, nguyên nhân thất bại ở trận chung kết vừa rồi của tuyển VN trước Thái Lan 0 – 3 là gì? 

NQS: Có nhiều phân tích, nhận định của báo giới và chính những người trong cuộc như HLV Nguyễn Mạnh Hùng chẳng hạn, nhưng theo tôi có mấy lý do chính như sau: về mặt tâm lý thì như nhiều năm trước, chúng ta hầu như không có phương án chuẩn bị cho các VĐV ở các trận đấu quyết định. Công tác chỉ đạo, chiến lược, chiến thuật cá nhân và tập thể đã “phá sản” thường có xuất phát từ yếu tố tâm lý. 

Hãy nhìn các VĐV chúng ta trong trận đấu quyết định này. Tôi  không có ý kiến gì thêm bởi có lẽ mọi người đã thấy quá rõ: các VĐV thi đấu bỗng dưng chơi dưới sức của mình, lỗi tự hỏng quá nhiều. Dường như các chàng trai của chúng ta chẳng còn tự tin cần thiết khi đối đầu với đối thủ lớn nhất trong khu vực. Thậm chí có khá nhiều thời điểm, người xem có cảm giác các tuyển thủ VN không biết mình đang làm gì. Và lẽ tất nhiên như một mệnh đề kéo theo, khi hiệu quả của việc thực hiện kỹ - chiến thuật cá nhân giảm sút, toàn đội sẽ rối loạn. Đó chính là vấn đề về tâm lý. Hãy nhìn đội Thái Lan, điều này hoàn toàn ngược lại. Họ thi đấu rất tự tin, làm chủ trong suốt trận đấu, mặc dù họ cũng biết đây là trận đấu quyết định cho việc bảo vệ chức vô địch SEA Games của mình.

Còn về chiến thuật thi đấu, khi chuyền 1 không tốt, hai mũi phụ công VN không hoạt động được, đáng ra các chủ công phải tự tin để chuẩn bị giải quyết các đường chuyền điều chỉnh vì họ phải hiểu điều này rất bình thường trong trận đấu: gánh nặng sẽ chuyển sang đôi vai của mình. Và như tôi đã nói, đây là trận đấu quyết định nhưng các mũi tấn công biên như Hữu Hà, Thanh Thuận, Văn Dữ (hay Quang Khánh vào sân ở ván 3) lại thi đấu dưới sức mình, không tạo được áp lực để gây khó khăn cho đối phương.

Trong khi đó, ở phần sân đối diện, BHL Thái Lan hiểu được sức mạnh của tuyển VN nằm ở đâu, Thái Lan đã có ý đồ chiến thuật rõ ràng: tập trung phát bóng vào các vị trí của hai mũi phụ công, đặc biệt là khi Hoàng Thương ở hàng trên để gây lúng túng trong khâu đở chuyền 1, rồi tổ chức tấn công chính bằng các đường chuyền biên thấp và tốc độ của Saranchit Charoensuk (17) ra hai đầu lưới cho các chủ công Kitsada Somkane (14), Kittikun Sriutthawong (9), hoặc ra hàng sau cho Jirayu Raksakaew (1) dứt điểm bằng những quả ở tầm cao và hầu như dàn chắn VN không thể cản phá. Điều khác biệt còn ở chổ: hai phụ công - Kissada Nilsawai (5, cầu thủ da màu cao đến 2,03m) và Kittinon Namkhuntod (10, cao 1,88m) của Thái gần như vào sân không phải để….đập bóng, mà chủ yếu tập trung chắn “pháo thủ số 1 VN” Từ Thanh Thuận.

Thực tế cho thấy, Thái Lan đã có sự nghiên cứu kỹ về sự thăng tiến của những VĐV trẻ và đặc điểm thi đấu của VN. Họ xác định việc hạn chế sức ép của Hoàng Thương và Thanh Thuận là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Chiến thuật của đội Thái Lan nhìn có vẽ đơn giản nhưng vô cùng hiệu quả bởi nó giúp họ vừa hạn chế được phạm vi hoạt động của Hoàng Thương, vừa tạo điều kiện cho các tay đập biên Jirayu Raksakaew (1), Kittikun (9), Kitsada Somkane (14) phát huy sức mạnh, trong khi Thanh Thuận, Hữu Hà, Quang Khánh của chúng ta tuy tấn công tốt nhưng khả năng đập bóng điều chỉnh còn hạn chế, lại không mạnh về chắn bóng biên nên đội VN gặp khó khăn là đương nhiên.

Và về mặt chiến lược, Tôi rất ngạc nhiên khi chắng thấy sự thay đổi đáng kể nào trong khâu chỉ đạo suốt quá trình diễn biến 3 ván đấu ở trận chung kết từ hàng ghế Ban Huấn luyện đội tuyển VN. Và chắc mọi người có dịp theo dõi cũng cảm nhận được, là hầu như không thấy sự điều chỉnh gì về chiến thuật khi đối phương thay đổi lối đánh giúp họ giữ thế chủ động trong suốt trận đấu. Tôi dám đoan chắc, chiến thuật của Thái Lan gần như quá quen thuộc với các VĐV trụ cột của tuyển Việt Nam. Có điều khác với chúng ta là họ biết cách thay đổi khi thi đấu với các đối tượng khác khau. Trong khi đó, đội tuyển của chúng ta cứng nhắc trong chiến thuật do không chuẩn bị trước nhiều phương án để đối phó với từng tình huống thi đấu, khi thích nghi được thì không còn kịp nữa. 

Kể từ sau trận chung kết giải nam, ý kiến nhiều người trên các diễn đàn về Bóng chuyền là vấn đề chiến thuật, cụ thể là chiến thuật phát bóng “câu” của đội Thái Lan đã gây khó khăn cho Việt Nam. Ông có thể cho biết rõ hơn về điều này?.

NQS: Điều này không hề mới đối với BCVN. Ngày từ những năm giữa thập niên 80 của thế kỷ trước, chính chuyên gia Bùi Huy Châm (hiện đang là HLV trưởng của Maseco TPHCM) từ Bungari về nước, đã huấn luyện cho các đội nam, như Bến Tre, Long An, Vĩnh Long v.v thực hiện chiến thuật này một cách nhuần nhuyển. 

Thật ra, phát bóng ngắn (phát câu) là chiến thuật phát vào các VĐV ở vị trí hàng trước (số 4, 3, 2) nhằm mục đích gây khó khăn cho một số cầu thủ đỡ chuyền 1 yếu hoặc tác động trực tiếp đến những quả đập bóng chạy đà dài của đối phương (vì phải có thời gian lùi lại để chạy đà). 

Ngoài ra, khi phát bóng vào các VĐV phụ công ở hàng trước sẽ hạn chế hoạt động tấn công của họ, như buộc phải vừa đỡ chuyền 1, vừa phải chuẩn bị tấn công. Tuy nhiên, chiến thuật phát bóng ngắn được sử dụng nhiều trước đây là do VĐV phải thực hiện đỡ chuyền 1 bằng chuyền bóng thấp tay (đệm bóng) và rất dễ bị lỗi “dính bóng”. Thế nhưng bắt đầu từ năm 1999, luật đã cho phép VĐV được chuyền bóng cao tay trong đỡ chuyền 1 – có thể “đúp” nhưng không được “dính bóng”. Và hầu như kể từ đó, chiến thuật phát bóng ngắn hiếm khi thấy sử dụng ở VN cũng như thế giới hiện nay.

Thế thì theo ông, cách khắc phục là cần như thế nào?

NQS: Theo tôi thì HLV Nguyễn Mạnh Hùng cũng biết những mặt hạn chế về khả năng đỡ chuyền 1 của tuyển VN. Việc gọi tăng cường thêm libero Nguyễn Văn Sang (Đức Long Gia Lai) cũng là phương án rất tốt nhằm tăng cường chuyền 1 và phòng thủ hàng sau cùng với libero Nguyễn Xuân Thành. Thế nhưng, điều đáng tiếc là khi Thái Lan chuyển sang phát bóng ngắn vào các VĐV hàng trước như Hoàng Thương chẳng hạn, cả hai VĐV này cũng tỏ ra khá lóng ngóng và gần như không thể phát huy được gì.

 Như chúng ta đều biết, các VĐV phụ công VN thường có chiều cao tốt nhưng lại hơi “vụng về”. Đây là điểm hạn chế kỹ thuật cá nhân của VĐV phụ công VN. Thường thì với những VĐV có trình độ kỹ thuật tốt, khi đối phó với những quả phát bóng ngắn, họ chỉ cần di chuyển nhanh đến bóng và thực hiện chuyền cao tay đơn giản.

Chưa hết, theo tôi, thì có thể khắc phục bằng nhiều cách khác: “đẩy” Hoàng Thương, Vũ Hoàng đứng thật sát vào lưới như trường hợp của cầu thủ Trần Hùng mà trước đây đội Hợp doanh In 2 hoặc Dệt Thành Công TPHCM thường áp dụng, đồng thời bố trí cho VĐV libero dâng lên cao ở giữa sân – tương tự cầu thủ số 6 đội hình 6 tiến. Bởi, các quả phát bóng ngắn thường nhẹ và đơn giản, libero đỡ cao tay dể dàng và giúp cho các phụ công sẽ ít căng thẳng, có thể chấp nhận không tấn công mà tập trung vào hoạt động chắn bóng như Kissada Nilsawai (5) của Thái Lan chẳng hạn, chờ các cơ hội khác.

Và điều đọng lại nơi ông sau trận chung kết nam ấy là gì?

NQS: Dĩ nhiên, tôi cũng thấp thỏm và kỳ vọng đối với hành trình của đội tuyển nam VN ở SEA Games 28-2015 như mọi người VN yêu bóng chuyền, khi đội hình năm nay có nhiều VĐV có thể tạo nên bất ngờ như Từ Thanh Thuận, Nguyễn Văn Dữ, Nguyễn Vũ Hoàng, Đặng Long Kiếm v.v. giống như những cảm xúc dâng trào trước sự thăng tiến vượt bậc của Ngô Văn Kiều, Nguyễn Hữu Hà 5 - 7 năm trước. Nhưng theo tôi, phân tích là vậy nhưng Thái Lan vẫn có trình độ thi đấu ổn định hơn VN để tạo sự “đột biến”. Muốn bằng hoặc vượt qua họ, chúng ta còn rất nhiều việc phải làm.

Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi bổ ích này.

MAI ANH thực hiện